Ontmoet de nieuwe predikant
Tom Mikkers

De theologiestudie was niet jouw eerste keuze. Hoe komt het dat jij toch predikant bent geworden?

Ik ben begonnen met de studie rechten, eigenlijk om mijn vader (eigenaar van de vleesfabriek waar ze onder andere Kips Leverworst maakten) te plezieren, maar al snel werd mij duidelijk dat ik daar niet gelukkig van werd. Om onder werken bij het bedrijf van mijn vader uit te komen, ben ik toen theologie gaan studeren. In eerste instantie werden mijn ouders daar niet blij van, maar ik besloot mij aan te sluiten bij de Remonstranten en richtte naast mijn studie samen met een medestudente een eigen bedrijf op. We verzorgden trouwplechtigheden voor mensen die niet in de kerk wilden trouwen; op een goed moment werden dat er zo'n 30 per jaar. Dat laatste was een geruststelling voor mijn vader: "Het is je toch nog gelukt om van tien cent elf cent te maken, in een tak van sport waarvan ik dacht dat er geen droog brood in te verdienen was."

Jij hebt vrij vlot op onze advertentie gereageerd en toen duidelijk werd dat wij voor jou hadden gekozen, gaf jij aan er heel blij mee te zijn. Wat maakt voorganger zijn bij onze gemeente zo aantrekkelijk voor jou?

Nou, volgens mij heb ik iets gezegd als "Ik ben zo blij als een klein kind!" Het predikantschap is een bijzonder beroep. Het regelmatig houden van een preek voor dezelfde groep mensen dwingt je als het ware de diepte in te gaan met vragen waarover het mijn inziens in het leven gaat. Je hebt veel meer ruimte om ook je eigen verhaal te vertellen, niet alleen dat van de organisatie waarvoor je werkt, en dat biedt tevens een enorme kans om je te ontwikkelen. Verder voelde ik een klik met de mensen hier en ik hoop dat dat wat de kerk nu nodig heeft en dat wat ik te bieden heb goed met elkaar zal matchen. Tenslotte: ik woon al vijftien jaar in Den Haag en het is fijn voor mij en bij dit werk ook zinvol, denk ik, dat de afstand tussen de herder en de kudde - ook letterlijk - niet te groot is.

Voordat jij voor Wassenaar koos, heb jij een aantal andere functies bekleed in de religieuze wereld. Kun jij daarover iets vertellen?

Eerlijk gezegd had ik een jaar geleden niet verwacht dat ik het predikantschap weer zou oppakken. Als deze vacature er niet was geweest, had je mij nu nog aangetroffen bij de EO, waar ik sinds 2016 werkte. Ik heb daar heel veel verschillende dingen gedaan. Eindredactie van programma's, veel teksten geschreven en projecten begeleid. Zo was ik dit voorjaar nog projectleider voor De Passion. De programma's rond 500 jaar Reformatie was een ander project waarbij ik actief betrokken was. Ik ben bij de EO gaan werken, omdat de EO extra geld kreeg om programma's te maken namens de protestantse kerken. Voorafgaand aan mijn werkzaamheden daar was ik achteneenhalf jaar algemeen secretaris van de Remonstranten. Eerlijk gezegd heb ik toen ook heel wat commerciële lessen van mijn vader toegepast: "Wie zit erop te wachten? Wat kost het? Wat wil je ermee bereiken?". Deze vragen speelden allemaal een rol bij de grote campagne die wij toen hebben opgezet om leden te werven. Dat was een mooie tijd; die campagne met zinnetjes als bijvoorbeeld "Mijn God laat me zelf denken" en "Mijn God laat vrouwen voorgaan" maakte heel wat los in kerkelijk Nederland. Mijn professionele loopbaan in de periode daarvoor is een optelsom van predikant en docent. Mijn allereerste baan als predikant combineerde ik uiteindelijk toch met een baan in het bedrijf van mijn vader op de HRM-afdeling. Ik noemde dit de afdeling liefde en aandacht, waardoor er voor mijn gevoel toch een link was met mijn eerste professionele liefde, de theologie.

Hoe wil jij te werk gaan in de gesprekskringen?

De Van Ommeren-kring heeft zich al gemeld en er zijn cursussen gepland, maar verder zit ik met smart te wachten op uitnodigingen om kennis te maken. Dat lijkt mij toch een logische eerste stap?
De cursus overigens gaat over Eckhart Tolle. Dat is een beetje een hype. Oprah Winfrey bijvoorbeeld is dol op hem en ik eigenlijk ook. Hij weet het christelijk geloof te koppelen aan hedendaagse inzichten en vragen. In de auto luister ik weleens naar toespraken en cursussen van hem en daarin tref ik dan altijd wel zinnen aan, waar ik even mee vooruit kan. Voor mijn intrede-preek op 1 september heb ik hier ook dankbaar gebruik van gemaakt. Wat dat is? Kom maar luisteren.
In de cursus die ik volgend voorjaar zal geven, gaan we aan de slag met vrouwelijke filosofen. Dat is een beetje uit nood geboren, want het filosofisch café dat dit jaar begint, bleek alleen mannen op de sprekerslijst te hebben staan. Voor een gezond evenwicht leek het na overleg met alle betrokkenen een goed idee in deze cursus vrouwelijke filosofen centraal te stellen. Eén daarvan is Ayn Rand; controversieel, want zij is populair bij de achterban van Donald Trump. Daarnaast komt Hannah Arendt aan bod; zij heeft veel nagedacht over het kwaad.

Op welke manier wil jij jouw eigen stempel gaan drukken op onze vereniging?

Ik vind het belangrijk dat er wat te kiezen valt en ik hoop dat we kunnen laten zien dat onze geloofsgemeenschap een goede plek is voor al diegenen die voor onze waarden kiezen. De mix van christelijk geloof en religieus humanisme is een unieke combinatie. Hoe je dat concreet maakt, daar wil ik graag mijn schouders onder zetten. Veel kerkelijke gemeenschappen lijken steeds meer op elkaar. Mij wordt het dan wat te saai. Ik hoop dat mensen gaan zeggen: "Je moet eens naar dat kerkje aan de Lange Kerkdam gaan; het is daar echt anders: veel geloof, een beetje geloof of geen geloof, het gaat daar prima samen." Als ik daar iets aan kan bijdragen, zou ik dat mooi vinden.

Hoe zie jij de toekomst van religie in het algemeen en van Vrijzinnigen NPB Wassenaar in het bijzonder?

Dat is een hele grote vraag. Want welke religie bedoel je? De geschiedenis leert, dat trends altijd doorbroken kunnen worden. Ik denk dat niemand aan het begin van de 20e eeuw had kunnen voorzien dat Nederland aan het begin van de 21e eeuw zo'n onkerkelijk land zou zijn. De sociologen die in de jaren 70 zeiden dat secularisatie wereldwijd een grote vlucht zou nemen en dat Nederland daarin een gidsland zouden zijn, hebben ook ongelijk gekregen. Ik denk wel dat we nu in een hele interessante periode leven, want we zitten in een soort transitiefase als het op religie aankomt. Het is een beetje vergelijkbaar misschien met de periode waarin de kerk ontstond. Soms denk ik weleens: wat zou die laatste priester van de Apollo-tempel gevonden hebben van het opkomende christendom? Precies dit soort vragen leven nu ook in het christendom, waar men in sommige kerken het licht uit heeft moeten doen. Tegelijkertijd zie ik ook veel nieuwe inspiratie om mij heen. Predikant zijn in dit krachtenveld vind ik buitengewoon boeiend. We kunnen niet meer teren op de inspanningen van vorige generaties, maar we zullen echt zelf aan de slag moeten en iets nieuws moeten beginnen. Dat nieuwe heeft volgens mij te maken met taal: levensvragen en antwoorden daarop zo verwoorden dat het ook daadwerkelijk resoneert in de ziel; dat mensen zich ook echt aangesproken voelen. Ons jaarthema is 'zinnen zoeken' en dat heeft daar ook mee te maken. Nieuwe zinnen en woorden vinden, dat is niet eenvoudig, want heel veel religieuze taal die ooit vanzelfsprekend was, is voor veel mensen volstrekt onbegrijpelijk en onverstaanbaar geworden. Wat dat betreft heb ik het mezelf misschien wel moeilijker gemaakt door zo'n 30 jaar geleden niet voor het vlees, maar voor de geest te kiezen.

Karin Vogelaar