Handout bij de tentoonstelling: Op de Golfslag van de Tijd
De tentoonstelling geeft een indruk van het materiaal dat op 6 maart in boekvorm verschijnt. De omslag van het boek is hieronder afgebeeld. Naar verwachting zal de prijs van het boek €40 bedragen. U kunt het bestellen bij Rietje Knaap, email: maria.knaap@me.com

In de Kerkzaal
Poster voor de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht

door Theo Molkenboer, 1918.


Ds Anne Mankes-Zernike, eerste vrouwelijke predikant in Nederland, aanvankelijk bij de Doopsgezinden. Na de dood van haar man werd zij beroepen in Rotterdam, in Vreewijk, en bleef haar hele leven verbonden aan de Nederlandse Protestantenbond.

Op deze foto is zij te zien na de inhuldiging van het huwelijk van de ouders van ons lid Catherine Ruinen. Links van Ds Zernike staat een tante van Catherine.
Achterzaal, bij de keuken: Vrouwenemancipatie
In 1914 was er een grote bijeenkomst van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht in Deventer. Line Huizenga, de grootmoeder van Jan Huizenga zit rechts aan tafel, en Aletta Jacobs staat rechts van de vrouw in het zwart en heeft een handtasje in haar linker hand.
Line hoorde bij de voorvechters voor dit kiesrecht, zij heeft zelf een afdeling van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht opgericht in de afdeling Ten Boer in Groningen.
Briefkaart voor het Vrouwenkiesrecht, particulier bezit. Er valt heel wat te vinden op internet onder 'Vrouwenkiesrecht Nederland'.
Gedicht door Synco Meyburg dat hoort bij "de moeders".
Verhalen opgeschreven door een tiental van onze leden n.a.v. de oproep in Opgang: "Hoe geëmancipeerd was jouw moeder?"
De achterzaal is verdeeld in 3 secties:
(1) Links bij de Stiltetuin,
(2) Rechts aan de kant van de Nooduitgang,
(3) Boven de piano.
Beleving der Vrijzinnigheid.
Deze wordt met tal van verschillende bijdrages aangeduid: gedichten, aquarellen, persoonlijke verhalen, uiting van de verscheidenheid van mensen die zich binnen de NPB verbonden voelt door het vrijzinnig christelijk gedachtegoed.

Dick Schepers, aquarel door zijn zoon Michiel. Michiel heeft een bijdrage geleverd waarvoor hij een aantal gedichten van zijn vader heeft uitgezocht. Hij geeft er ook een toelichting bij die hij o.a. baseert op stukjes tekst van zijn vaders hand op de marge van het papier waar de gedichten op staan of in boeken die Dick heeft geraadpleegd.
Gedicht van Dick Schepers: Nacht, over een verwarde sterrenhemel.
Kaft van het Jaarboekje 2006-2007, ontworpen en gecreëerd door Peter Reineke. Daarnaast staat de tekst die Peter ter uitleg publiceerde in het Jaarboekje. In het boek wordt er nog verder op ingegaan.
Aquarel door Synco Meyburg van het interieur van het kerkje van de NPB in Bussum. Als orgeltrapper had hij alle gelegenheid om het interieur vanuit de hoogte te bestuderen. Voor wie hij dit maakte is een ontroerend verhaal van een puber "die in de naoorlogse jaren op zoek is naar nieuw evenwicht".
Vele persoonlijke bijdragen zijn in het boek te vinden over de Westhill, vanuit het perspectief van de moeders of van de kinderen, en ook is er een bijdrage van een van de dominees.

Drie afbeeldingen staan voor het Hoofdstuk Oorlog.
Deze tegel is gemaakt in een serie die de Porceleyne Fles (Royal Delft) uitbracht om de oorlog te memoreren. Deze tegel is gewijd aan de Spoorwegstaking, waarover in ons boek geschreven wordt.
In dezelfde serie werd ook deze tegel uitgebracht. zijn veel persoonlijke verhalen over de oorlog: over bombardementen, joden vervolging, de hongerwinter, het evacueren van een heel ziekenhuis. Eer aan Hollands Vrouw, met recht!
Het hoofdstuk Oorlog wordt afgesloten met de brief die Koningin Juliana op 4 mei 1955 aan alle Nederlandse kinderen schreef.
Hier hangt het!
De moeder van een onzer heeft het ingelijst. En haar dochter heeft het altijd bewaard. Daarom is het document nu ook te lezen in het boek. Ook hoe het tot stand kwam.

En zo is er meer.
Rechts, aan de kant van de Nooduitgang. Polio
Doordat er vaccins zijn ontwikkeld zijn er in de afgelopen 100 jaar heel veel besmettelijke ziekten uitgebannen, waaronder de beruchte kinderverlamming.
Een van de slachtoffers is onze eigen Frans Fockema Andreae, die hier te zien is op een paard. Om zijn voet te ontzien kon hij aan een heleboel sporten niet deelnemen. Toch was het belangrijk dat hij de niet-aangetaste spieren goed ontwikkelde, vandaar het paardrijden.
In 1942 heerste er ook weer een grote epidemie. Hier zie je Rietje met haar buurmeisje Truusje die de welbekende beugel draagt.
Albert Schweitzer en Dick Werner
In een van de eerste samenkomsten van het Cybercafé waarin besproken werd hoe wij ons boek zouden gaan invullen, kwam ter sprake dat Dick Werner Schweitzer "kende". Dit was een understatement zoals uit het hieronder staande moge blijken.
Werner's zoon Hans beschrijft de relatie van Dick Werner met Schweitzer zo:

Albert Schweitzer, dat was van jongs af aan de rode draad in zijn leven, een belangrijke inspiratiebron, een houvast en wellicht later zijn doel, je mag wel zeggen zijn roeping, om de gedachtewereld en de nalatenschap van deze bijzondere man te verspreiden.
In 2014 en 2017 ging Marthe samen met haar collega van de Kievietkerk, ds. Jilles de Klerk met een groep jongeren naar de Elzas, waar zij o.a. het huis van Schweitzer bezochten.
Iedere maaltijd bespraken ze een van zijn spreuken. De kinderen formuleerden het zelf later zo:

Goed is: het leven behoeden en bevorderen. Slecht is: het leven belemmeren en vernietigen.
Gebeden veranderen de wereld niet, maar ze veranderen mensen en mensen veranderen de wereld.
Geluk is het enige wat zich verdubbelt als men het deelt.


Het was mooi om te zien, hoe zij Schweitzer ontdekten en hoe hij ook hen kon inspireren.
Boven de piano. De NPB-er en de natuur.
Dit is zo'n rijk onderwerp dat je er met gemak alle wanden mee had kunnen vullen: denk aan de hagepreken, de bloemenschiksters, de Bijbelse tuin, de reizende NPB-er, de fietsende, schaatsende, wandelende en botaniserende NPB-er. Deze prachtige aquarel vertegenwoordigt dit alles.
In de duinen. Dichter bij de natuur kun je niet komen!
In de Voorhal, van rechts naar links.
Op de omslag van het boek staat ons kerkje, geschilderd door Wil Scheffel in 1926. De omslag is hier in grijs, maar het wordt goudgeel, zoals op pagina 1 van deze handout.
Grote Rampen.
In dit hoofdstuk staan de persoonlijke beschrijvingen van een aantal Grote Rampen, bekend en onbekend, maar voor degenen die het trof: groot. En soms kwam er ook weer iets moois uit voort.
Truke Steinmetz werkte als au pair in Cambridge MA op de dag dat Martin Luther King werd doodgeschoten. Zij verzamelde krantenknipsels en plakte ze in haar plakboek.

Daarnaast staat een stuk uit de speech I have a Dream, dat de New York Times op die dag publiceerde.
Onze Koloniën.
Aan het begin van deze 100 jaar leken Onze Koloniën onafscheidelijk met Nederland verbonden. Je zou dan ook verwachten dat er heel veel over Ons Indië in zou staan. Een van ons vertelde dat om over de Jappen kampen te schrijven nog steeds te pijnlijk is.
En daar kan je dan ook weer een verklaring voor vinden.
Daarom hier 2 afbeeldingen van Curaçao, toen we allang spraken over ons koloniale verleden. In de jaren 50 was Shell nog duidelijk aanwezig op het eiland en dat trok mensen er naar toe. Dit was het kerkje waar Ds Steenstra 'stond'. In potlood er bij geschreven door Marcel de Haan.
Dit was een huisje dat de aandacht trok van Marthe. Zij bracht een aantal jaren door op Curaçao omdat haar man daar als marine predikant naar toe was uitgezonden.
RK-leden en de Vrijzinnigheid.
Bijna 80 jaar geleden vond deze doop plaats. Wat meteen opvalt zijn de twee heren in jacquet en de non die er bij staat, maar daar was een medische reden voor: nee, vooral: de moeder is er niet bij. Zij lag nog in bed, zoals toen, zeker de dag na de geboorte, gewoonte was! De baby moest echter zo spoedig mogelijk gedoopt worden om de kans zo klein mogelijk te maken dat bij onverhoeds overlijden de ziel van de baby in het Voorgeborgte zou belanden.
Daar staat tegenover deze cartoon van Jan Sorbi die een glimp laat zien van de humor van het Rijke Roomse Leven.
Waarom veel Katholieken zich aangetrokken voelen tot onze Vrijzinnigheid is terug te vinden in de verslagen van een ochtend brainstormen o.l.v. ds. Tom Mikkers, die dezelfde RK achtergrond heeft.
Line Huizenga-Onnekes, de grootmoeder van Jan Huizenga was niet alleen zeer actief bij de strijd voor de invoering van het Algemeen Vrouwenkiesrecht, maar ook een folkloriste. Zij verzamelde vooral in Groningen de meestal mondeling overgebrachte volksverhalen.

Dit was zo succesvol dat al in 1928 de vertelsels onder de naam Het boek van Trijntje Soldaats werden uitgegeven door P. Noordhoff te Groningen. Johan Dijkstra van de beroemde kunstkring De Ploeg maakte de houtsneden bij de verhaaltjes, en Hendrik Nicolaas Werkman, ook lid van De Ploeg (en vader van de Grieta Werkman die 18 jaar in De Burcht woonde) heeft het boek gedrukt.
Daarom hier enkele afbeeldingen uit die uitgaven.

Line, altijd achter de typemachine.